تفاوت بين تفسير به راي و تفکر و تعقل در قرآن و استنباط شخصي را بدانم؟

نمایش نسخه چاپینمایش نسخه چاپی
پاسخ: 
با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما در اين ماه عزيز؛ و تشكر به خاطر ارتباطتان با اين مركز؛ مرز روشني بين تفسير و تاويل و تدبر و برداشت صحيح از قرآن با تفسير به راي وجود دارد که با کمي توجه مي توانيد مصداق تفسير به راي را تشخيص دهيد. تا زماني که مراجعه کننده به قرآن، برداشت قبلي نداشته باشد و نخواهد برداشت و راي خود را بر قرآن تحميل کند و از قرآن براي راي خود دليل و تاييد دست و پا کند و برداشتش از قرآن بر اساس مباني عقلي و روايي باشد و بخواهد معنا و مفهوم آيات را با کمک از مباني عقلي و روايي و با کنار هم قرار دادن آيات و...درک کند، مصداق تفسير و تدبر و تامل در قرآن است. البته ممکن است فرد در اين جا اشتباه هم بکند، ولي بر آن اصرار و استبداد ندارد . اگر دليل عقلي يا روايي بر اشتباه خود بيابد، از برداشت خود دست برداشته و آن را اصلاح مي کند. اما تفسير به راي آن است که فرد نمي خواهد بدون پيشداوري به محضر قرآن مشرف شود و به شنيدن پيام قرآن گوش بسپارد، بلکه از قبل راي و عقيده اي دارد و مي خواهد از آيات قرآن براي خود مؤيد و دليل دست و پا کند. در چنين مواردي مراجعه کننده آيه يا آياتي را بدون توجه به اين که خاص است يا عام، ناسخ است يا منسوخ، مطلق است يا مقيد، و...، به عنوان دليل و مؤيد خود ارائه مي دهد ،در حالي که بايد آن آيه را در مجموعه آيات قرار دهد . با توجه به ناسخ و منسوخ و مطلق و مقيد و عام و خاص و مجمل و مبين و... از آن آيه سخن و مطلبي را برداشت کند و اين برداشتش بر اساس متقن و محکم استوار باشد. به نمونه اي توجه کنيد. فردي شراب خورده بود و مي خواستند او را حد بزنند . گفت : من کار خلافي نکرده ام، قرآن مي فرمايد:"ليس علي الذين آمنوا و عملوا الصالحات جناح فيما طعموا" (1)بر افراد در آنچه خورده اند ،ايرادي نيست ؛(2) در حالي که اين آيه اصلا ناظر به مومنان نيست، زيرا مؤمن شراب نمي نوشد . اگر نوشيد، مستحق کيفر مي گردد. با مراجعه به شان نزول اين آيه، معناي صحيح آيه روشن مي گردد. در شان نزول آيه وارد شده: وقتي تصريح به تحريم شراب نازل شد، بعضي خدمت رسول خدا رسيدند و عرض کردند: برادران ديني ما که قبل از اين شهيد شدند ،در حالي که شراب مي نوشيدند و پول حاصل از قمار مي خوردند، حکم شان چيست؟ اين آيات در جواب آن ها نازل شد و اعلام کرد بر آنان به خاطر اين گناه و خلاف حرجي نيست.(3) يا مثلا در مورد "اهل بيت" آيه نازل مي شود که خدا خواسته شما را پاک کند و..."، حالا افرادي بدون استناد به دلايل محکم مبني بر اين که اين آيه در ضمن آيات قبل و بعد نازل شده و مخاطب آن همان مخاطبان آيات قبل و بعد هستند ، بدون استناد به بيانات تفسيري رسول خدا و ادله محکم روايي و قرآني، بگويد: "اهل بيت همان همسران رسول خدا هستند" ، اين تفسير به راي است، زيرا مستند به ادله محکم عقلي و قرآني و روايي نيست . خواسته خودش است که آن را به قرآن تحميل کرده است. بنا بر اين تفسير به راي اين است که يک آيه را بگيريم و بدون توجه به شان نزول و آيات ديگر و روايات تفسيري رسول خدا ، از آن مطلبي را برداشت کنيم . اين گونه عمل کردن، کار انسان هاي بي اعتقاد به قرآن است و گر نه معتقدان به قرآن، آيه را در مجموعه و با توجه به قراين داخلي و خارجي و...مورد توجه قرار مي دهند . سعي دارند بدون پيشداوري به شنيدن سخن قرآن گوش بسپارند. بنا بر اين، تفسير به راي آن است که فرد : 1-بدون مقدمات لازم به قرآن مراجعه کند.مراجعه کننده بايد به عربي و ادبيات عرب و علم لغت و اشتقاق و فقه اللغه و ...آشنا باشد تا بتواند با قرآن که به زبان عربي است، ارتباط برقرار کند. 2-به ناسخ و منسوخ و مطلق و مقيد و مجمل و مبين و خاص و عام قرآن آگاهي داشته و با توجه به موارد فوق به تفسير اقدام کند. 3-قبل از مراجعه به قرآن، ذهن خود را از پيشداوري ها خالي کند . با قلب سليم ، گوش به شنيدن سخن قرآن بسپارد، نه اين که بخواهد سخن خود را به زبان قرآن بگذارد. 4.آيات قرآن و روايات صحيح تفسيري را با مباني متقن عقلي در کنار هم قرار داده و به کمک آن ها به برداشت از قرآن همت کند. و... اگر با توجه به موارد فوق به محضر قرآن مشرف شود، برداشت هاي او تفسير و تاويل خواهد بود .اگر هم در مواردي خطا کند، چون تمام تلاش خويش را به کار گرفته و قصور و تقصيري نکرده، معذور است . بايد آمادگي داشته باشد در صورت روشن شدن خطايش، آن را بپذيرد و اصلاح کند. در غير اين صورت،برداشت او مصداق تفسير به راي و حرام مي باشد. پي نوشت ها: 1.مائده(5)آيه93. 2.احکام القرآن ابن عربي،ج2،ص659. 3.آيات الاحکام،جرجاني،ج2،ص549.