بخش نخست نشست «واکاوی شیوه‌های نوین ارتباطی در گستره دین»

image: 

در یک نشست مطبوعاتی درباره واکاوی شیوه های نوین ارتباطی در گستره دین : استفاده از ابزارهای نوین ارتباطی در راستای اشاعه مفاهیم دینی هر چند با توجه به روند رو به رشد جوامع، محلی برای انکار باقی نمی‌گذارد اما به‌زعم کارشنان دینی و علوم ارتباطی توفیق استفاده از این ابزارها در جامعه ما مستلزم ایجاد تناسب میان ابزار، مخاطب، تنوع قومی، ویژگی‌های فردی و محیطی است تا حرکت در این مسیر نتایج مثبتی را به همراه داشته باشد. به گزارش خبرگزاری قرآنی ایران(ایکنا)، در بخش نخست نشست «واکاوی شیوه‌های نوین ارتباطی در گستره دین» که با حضور «علی گرانمایه‌پور» دکترای علم ارتباطات و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران‌مرکز، حجج ‌اسلام «سعید شمس» مدیر واحد فعالیت های قرآنی در فضای مجازی درگروه پاسخ به پرسش ها وشبهات قرآنی از مرکز فرهنگ و معارف قرآن و «تقویان» کارشناس دینی و سید «تقی کمالی» مدیر گروه مطالعاتی توسعه رسانه‌ دینی در محل این خبرگزاری برگزار شد، کارشناسان با اشاره به اینکه استفاده از ابزارهای ارتباطی مدرن در پی استفاده از ابزارهای ارتباطی سنتی به وجود آمده‌اند بر نقش بی‌بدیل نوع نوین این ابزارها در راستای اشاعه مفاهیم دینی اتفاق‌نظر داشتند اما به‌زعم آنها مهم‌ترین عاملی را که مانع دست‌یابی به این مهم می‌شود را می‌توان در نبود بودجه و انسجام کافی میان نهادها در حوزه ارتباطات دینی خلاصه کرد. در ادامه این نشست «تقی کمالی» مدیر گروه مطالعات توسعه رسانه‌های دینی با تأکید بر اینکه ابزارهای ارتباطی نوعی محصول غربی هستند، اظهار کرد: با این وجود ما نباید به این نوع ابزارها به عنوان یک ابزار باطل نگاه کنیم چون در هر صورت یک‌سری موضع‌گیری‌هایی نادرست نسبت به این موضوع وجود دارد به گونه‌ای که حتی برخی اعتقاد به باطل بودن نتایج حاصل از استفاده از این ابزار دارند. وی با اشاره به اینکه در زمینه استفاده از ابزارهای ارتباطی باید به بحث سخت‌افزاری و نرم‌افزاری توجه کافی داشته باشیم، تصریح کرد: درباره بحث نرم‌افزاری، موضوع تولید محتوا به‌عنوان امری مهم مطرح می‌شود و در حال حاضر که این زمینه فراهم شده تا غرب این ابزار را تولید کند و چه بسا به سود ما هم باشد، ما باید به اینها به عنوان یک کانال ارتباطی بنگریم تا به‌وسیله آنها و با توجه به اینکه خواهان انتقال چه پیامی هستیم، بتوانیم عقاید خود را اشاعه دهیم. این کارشناس ارتباطی در ادامه از مخاطب‌شناسی، آشنایی با نوع پیام و معین کردن هدف و سپس قدم برداشتن در حوزۀ استفاده از ابزارهای ارتباطی به‌عنوان راهکارهای منطقی برای مقابله با سردرگمی‌های احتمالی در این وادی نام برد و افزود: مطمئناً با پراکنده‌کاری نخواهیم توانست به مقصود خود دست یابیم به همین دلیل باید به‌صورت مدون نسبت به انتقال آموزه‌های دینی خودمان به افراد جامعه اقدام کنیم. وی در تشریح گفته‌های خود گفت: رسانه‌های ما برای اشاعه مفاهیم دینی در دو بخش عمومی و تخصصی وارد عمل شده‌اند و در این زمینه قدم‌های اولیه خوبی توسط این رسانه‌ها برداشته شده است به‌عنوان مثال در حال حاضر رادیو معارف و رادیو قرآن توانسته‌اند در این راستا فعالیت‌های چشم‌گیری را از خود نشان دهند. کمالی با بیان این نکته که بیان مسائل بسیار تخصصی دینی توسط رسانه‌ها در سطح عوام موجب ایجاد مشکلاتی عدیده در میان مردم می‌شود، تصریح کرد: برخی از مسائل تخصصی که در حوزه دین وجود دارد را باید برای یافتن راهکارهای مناسب در حوزه دین فقط در میان افراد متخصص طرح کرد تا بتوان آنها را در فرآورده‌های ارتباطی به خوبی وارد کرد. وی با تأکید بر سخنا‌ن «گرانمایه» مبنی بر اینکه غرب با متقاعدسازی و اقتدارطلبی رسانه‌ای توانسته اهداف ضددینی خود را عملی کند، تأکید کرد: رسانه‌های غربی برای اینکه به خواسته خود جامعه عمل بپوشانند از مسائل ارزشی بهره برده‌اند و تلاش کرده‌اند تا در قدم اول در این مسائل به خوبی ابهام ایجاد کنند و بعد از آن، دست به تغییر محتوای اندیشه اسلامی بزنند و در مرحله بعد از آن، تلاش می‌کنند تا با القای نظر خود به مردم به هدف خود دست پیدا کنند. کمالی بر لزوم هم‌گامی کشور ما با سایر جوامع در مسیر حرکت به سمت جامعه اطلاعات جهانی و پرهیز از داشتن رفتاری همراه با بی‌تفاوتی نسبت به فناوری‌های نوین تأکید کرد و گفت: در حال حاضر به دلیل اینکه مردم جامعه ما با ارتباطات شفاهی راحت‌تر هستند، عمده فنون تبلیغ در حوزه‌ها نیز مبتنی بر تبلیغ چهره به چهره است اما من به متولیان مذهبی و حوزه‌های علمیه پیشنهاد می‌کنم که در دوره‌های تربیت مبلغ، درسی را به‌عنوان آشنایی و روش استفاده از تکنولوژی‌های نوین ارتباطی تعریف و تعبیه کنند تا در حقیقت مبلغان دینی ما بتوانند از این طریق اقدام به اشاعه مفاهیم دینی کنند. کمالی معتقد است که استفاده از تکنولوژی‌های نوین ارتباطی در کنار ابزارهای سنتی اشاعه دین که شامل خطابه و استفاده از ابزارهای ارتباطی شفاهی می‌شود، می‌تواند پشتوانه خوبی برای عمل مبلغان دینی باشد که رسالتی بزرگ و بنیادین را در این حوزه بر دوش دارند. ضعف عملکرد حوزه‌های علمیه در به‌کارگیری ابزارهای ارتباطی به‌منظور اشاعه مفاهیم دینی با استناد به گفته‌های کارشناسان ارتباطی و دینی از دیگر مباحث مطرح شده در این نشست بود که کمالی با صحه گذاشتن بر این گفته‌ها افزود: ابزار‌های ارتباطی تنها نقش ابزارگونه دارند و عهده‌دار نقشی بیش از این نیستند، بر همین اساس و به دلیل نیازمندی ما در حوزه اشاعه مفاهیم دینی و اسلامی باید متناسب با محتوای پیام و نوع مخاطب از این ابزار بهره کافی را ببریم اما متأسفانه در حوزه‌ها چندان توجهی به این موضوع نشده است. در ادامه این نشست «علی گرانمایه‌پور» دکترای علم ارتباطات و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران‌مرکز به دفاع و تأیید گفته‌های کمالی پرداخت و گفت: در گذشته حوزه‌های علمیه از جمله نهادهایی بودند که بر اساس کمک‌های مردمی اداره می‌شدند و به دلیل نظام حاکم، نمی‌توانستند دخالت چندانی در ساختارهای سیاسی و اجتماعی داشته باشند، اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی ما با این تفکر که سیاست و دیانت از هم جدا نیستند، شاهد یکسری اتفاقات جدیدی در فعالیت‌های حوزه بوده‌ایم. این دکترای ارتباطات در ادامه افزود: با توجه به تغییراتی که در جایگاه حوزه‌های علمیه بعد از انقلاب ایجاد شده ما در بحث تبلیغات دینی، حوزه علمیه را متولی می‌دانیم در حالی‌که در هیچ جای قانون به‌طور خاص نوشته نشده است که حوزه‌های علمیه به تنهایی متولی تبلیغات و توسعه دینی هستند و در واقع حوزه‌های علمیه را باید تنها به‌عنوان یکی از نهادهای متولی در رابطه با این موضوع معرفی کرد و با جدیت تمام از این موضع که تمام مسئولیت‌های اشاعه دین را حوزه‌ها باید به تنهایی بر دوش بکشند ،فاصله بگیریم. وی تصریح کرد: ما تا به حال به هر دلیلی حوزه‌های علمیه را به‌عنوان متولی این کار می‌شناختیم اما خوب است که با یک بازنگری به این مقوله این بار با یک دید جامع و کارشناسی در این رابطه به تصمیم‌گیری بپردازیم تا در برابر این سؤال که «حوزه‌های علمیه متولی این امر هستند یا رسانه؟» به پاسخ مناسبی دست یابیم. گرانمایه‌پور با یادآ