پیامبر و تشخیص وحی قرآنی

image: 
 پیامبر چگونه تشخیص می داد فلان وحی، آیه قرآن و کلام خدا و فلان وحی سخن خود جبرئیل است؟

 

آیات قرآن توسط فرشته وحی (جبرئیل) بر پیامبر اسلام نازل شده و غیر از آیات قرآن نیز جبرئیل در مواردی با پیامبر سخن می گفت؛ در این صورت پیامبر چگونه تشخیص می داد فلان وحی، آیه قرآن و کلام خدا و فلان وحی سخن خود جبرئیل است؟

در این زمینه نکاتی عرض می شود:
1. حقیقت وحی و جزئیات آن برای ما روشن نیست زیرا اختصاص به انبیاء دارد و دیگران آن را تجربه نکرده اند، مگر چیزی در این باره از معصومین (علیهم السلام) به ما رسیده باشد.
2. وحی قرآنی برای پیامبر(صلی الله علیه و آله) کاملا مشخص بوده است، زیرا قبلا قرآن کریم به صورت دفعی بر قلب مبارک ایشان نازل شده است. (طبق نظر مشهور، قرآن دو نزول دارد، یکی نزول دفعی و در شب قدر و دیگری نزول تدریجی و در طول 23 سال رسالت)
3. وحی قرآنی به دلیل معجزه بودن و نیز تعیین جایگاه آیات نازل شده از جهت سوره و آیه و... ویژگی های خاص خود را داشته؛ لذا برای پیامبر مشخص بوده است. این ویژگی ها در وحی غیر قرآنی (وحی تبیینی، حدیث قدسی و...) نیست؛ لذا ماهیت وحی قرآنی با وحی غیر قرآنی، متفاوت است.
4. وحی قرآنی، ویژگی های خاصی داشته است، از جمله سنگین بودن آن: «إِنَّا سَنُلْقي‏ عَلَيْكَ قَوْلاً ثَقيلاً»؛ چرا كه ما به زودى سخنى سنگين به تو القا خواهيم كرد.(1)
5. در وحی قرآنی، هم معنا و هم الفاظ، هر دو از جانب خداوند نازل می شده است ولی در وحی غیر قرآنی مثل حدیث قدسی، بنابر نظر مشهور، فقط معنا و مفعوم بر پیامبر القاء می شده، نه الفاظ؛ الفاظ از جانب خود پیامبر (صلی الله علیه و آله) است.
6. برخی در تعریف حدیث قدسی، راه های انتقال حدیث قدسی را عمدتا خواب یا الهام می دانند(2)؛ برخلاف وحی قرآنی که عمدتا با واسطه فرشته وحی و توسط جبرئیل (علیه السلام) انجام شده است.
7. در روایت داریم که پيامبر (صلى الله عليه و آله) با يک توفيق الهى جبرئيل را به خوبى تشخيص مى‏ دادند: «مَا عَلِمَ‏ رَسُولُ‏ اللَّهِ‏ ص أَنَّ جَبْرَئِيلَ مِنْ قِبَلِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَّا بِالتَّوْفِيق‏»(3)
بنابر این؛
فارق از مطالب فوق هم چه بسا وقتی جبرئیل (علیه السلام) خدمت پیامبر(صلی الله علیه و آله) می رسید و وحی ای می آورد، با توفیق الهی یا...، وحی قرآنی و غیر قرآنی، برای پیامبر(صلی الله علیه و آله) کاملا مشخص بوده است.

پی نوشت ها:
1. مزمل، 73/ 5.
2. جرجانى، التعريفات (و يليه بيان رسالة إصطلاحات رئيس الصوفية الواردة في الفتوحات المكية)، ناشر: ناصر خسرو - تهران‏، 1370 ه.ش‏، چاپ چهارم، باب الحاء، الحدیث القدسی، ص 37.
3. ابن بابويه، التوحيد(للصدوق)، محقق/مصحح: حسينى، ناشر: جامعه مدرسين‏ ـ قم‏، 1398 ق‏، چاپ: اول‏، ص 242، ح 2.

برای مشاهده مطلب در تاپیک اصلی کلیک فرمایید

 

 

موضوع: