پرسش در قرآن

image: 
اقسام پرسش را بیان کنید و بفرمایید چه زمانی شخص دانا می پرسد؟

اقسام پرسش را بیان کنید و بفرمایید چه زمانی شخص دانا می پرسد؟

سؤال به معناى طلب و خواستن است. اين خواستن، گاهى براى استفهام و استخبار است و گاهى به معناى درخواست. قسم اوّل يا حقيقى است و يا مجازى، يعنى گاهى مقصود سؤال‏ كننده كسب آگاهى و خبرگيرى است و گاهى مقاصد و انگيزه‏ هاى ديگرى همچون انكار، امر [تشويق‏] توبيخ، تعجّب، استهزا و تقرير دارد.(1)

اقسام سوال با شواهد قرانی آن در ادامه ذکر می شود.

الف) سؤال حقيقى‏
- سؤال ابراهيم (عليه السلام) از خداوند، درباره كيفيت احياى مردگان: «وَ إِذْ قالَ إِبْراهِيمُ رَبِّ أَرِنِي كَيْفَ تُحْيِ الْمَوْتى»‏(2)
- سؤال ابراهيم (عليه السلام ) از خداوند، درباره دست يافتن فرزندانش به منصب امامت: «وَ إِذِ ابْتَلى‏ إِبْراهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِماتٍ فَأَتَمَّهُنَّ قالَ إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً قالَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِي قالَ لا يَنالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ»(3)

ب) سؤالات مجازى‏ و اقسام آن
1. استهزايى‏
- سؤال استهزاآميز اشراف، از كرامت و ارزشمندى فقيران خداپرست در پيشگاه خداوند: «وَ لا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَداةِ وَ الْعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجْهَهُ ما عَلَيْكَ مِنْ حِسابِهِمْ مِنْ شَيْ‏ءٍ وَ ما مِنْ حِسابِكَ عَلَيْهِمْ مِنْ شَيْ‏ءٍ فَتَطْرُدَهُمْ فَتَكُونَ مِنَ الظَّالِمِينَ‏ وَ كَذلِكَ فَتَنَّا بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ لِيَقُولُوا أَ هؤُلاءِ مَنَّ اللَّهُ عَلَيْهِمْ مِنْ بَيْنِنا أَ لَيْسَ اللَّهُ بِأَعْلَمَ بِالشَّاكِرِينَ.(4)
2. تشويقى‏
- پرسش تشويقى خدا از انسانها، درباره قرض و انفاق نيكو: «مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ اللَّهَ قَرْضاً حَسَناً فَيُضاعِفَهُ لَهُ وَ لَهُ أَجْرٌ كَرِيمٌ. حديد»(5)
3. تعجّبى‏
- سؤال تعجّب ‏آميز ابراهيم (عليه السلام) از بشارت فرشتگان، درباره چگونگى فرزنددار شدن وى، در سنّ كهنسالى: وَ نَبِّئْهُمْ عَنْ ضَيْفِ إِبْراهِيمَ‏ قالُوا لا تَوْجَلْ إِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلامٍ عَلِيمٍ‏ قالَ أَ بَشَّرْتُمُونِي عَلى‏ أَنْ مَسَّنِيَ الْكِبَرُ فَبِمَ تُبَشِّرُونَ.(6)
4. تفخیمی
491. سؤال خدا از پيامبر (صلى الله عليه و آله) درباره ارزش شب قدر و عظمت آن:«وَ ما أَدْراكَ ما لَيْلَةُ الْقَدْرِ لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ»(7)
5. تقريرى‏
- سؤال تقريرى و نكوهشى يعقوب (عليه السلام) از فرزندانش (پس از بينايى خود و روشن شدن حيات يوسف (عليه السلام) درباره برخوردارى خود از علوم خدادادى:«فَلَمَّا أَنْ جاءَ الْبَشِيرُ أَلْقاهُ عَلى‏ وَجْهِهِ فَارْتَدَّ بَصِيراً قالَ أَ لَمْ أَقُلْ لَكُمْ إِنِّي أَعْلَمُ مِنَ اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ.»(8)
6. توبيخى‏
- پرسش ملامت‏ آميز يوسف (عليه السلام) از رفتار جاهلانه برادرانش با وى: « وَ لَمَّا دَخَلُوا عَلى‏ يُوسُفَ آوى‏ إِلَيْهِ أَخاهُ قالَ إِنِّي أَنَا أَخُوكَ فَلا تَبْتَئِسْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ‏ * قالَ هَلْ عَلِمْتُمْ ما فَعَلْتُمْ بِيُوسُفَ وَ أَخِيهِ إِذْ أَنْتُمْ جاهِلُونَ.» (9)
7. تهديدى‏
سرگذشت هلاكت‏ بار قدرتمندانِ مورد خشم خدا، مورد پرسش خدا براى تهديد و هشدار به مشركان پندناپذير:«فَعَّالٌ لِما يُرِيدُ هَلْ أَتاكَ حَدِيثُ الْجُنُودِ فِرْعَوْنَ وَ ثَمُودَ»(10)

حاصل این که:
سوالات همواره برای کسب آگاهی و به طور حقیقی نیست بلکه بسیاری از سوالات به طور مجازی و برای اغراض دیگری صورت می گیرد مانند سوال استاد از شاگرد، سوال خدا از پیامبران، سوال پیامبران از مردمان و مانند آن که در زمره سوالات مجازی قرار دارد که نوع و مدل سوال وابسته به اغراض پرسش گر متفاوت خواهد بود.

پی نوشت ها:
1. هاشمى رفسنجانى، اكبر، فرهنگ قرآن، 33جلد، بوستان كتاب قم (انتشارات دفتر تبليغات اسلامى حوزه علميه قم)، 1383ش، چاپ دوم، ايران - قم، ج‏16 ص 348.
2 . بقره/ 260.
3 . بقره/ 124.
4 .انعام/ 52-53.
5. حدید/ 11.
6 . حجر/ 51-54.
7 . قدر/ 2-3.
8 . یوسف/ 96
9 . یوسف/ 69 و 89.
10 . بروج/ 16-18.

برای مشاهده مطلب در تاپیک اصلی کلیک فرمایید

 

 

موضوع: