پذیرفتن عذرخواهی

image: 
معنای این حدیث چیست؟

امام علی(علیه السلام) در حدیثی فرمودند: «عذر برادر دینی خود را بپذیر و اگر عذری ندارد برایش عذری بتراش!» معنای این حدیث چیست؟

جمله ای که از امیرالمومنین(علیه السلام) نقل کردید در ضمن این بیان آمده است. حضرت می فرمایند:
«الْمُؤْمِنُ لَا يُعَيِّرُ أَخَاهُ وَ لَا يَخُونُهُ وَ لَا يَتَّهِمُهُ وَ لَا يَخْذُلُهُ وَ لَا يَتَبَرَّأُ مِنْهُ اقْبَلْ عُذْرَ أَخِيكَ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ عُذْرٌ فَالْتَمِسْ‏ لَهُ‏ عُذْر؛
فرد باايمان داراى چند ويژگى است:
1- برادرش را سرزنش نكند،
2- و به او خيانت نورزد،
3- و او را متّهم نسازد،
4- و در مشكلات تنهايش مگذارد،
5- و از وى بيزارى مجويد. عذر برادرت را بپذير و اگر او را بهانه ‏اى نبود بهانه‏ اى برايش بياب‏».(1)

روابط اجتماعی بسیار روابط پیچیده ای است. این روابط هر لحظه در معرض تنش و آسیب است و ممکن است انواع مختلفی از خطا در آن شکل بگیرد. اما آنچه مهم است ترمیم این اشتباهات است. آنچه مهم است این است که خطاکار به خطای خود واقف شود و آن را بپذیرد تا مقدمه اصلاح خود قرار دهد. همه افراد جامعه هم باید فرد را در چنین موقعیتی یاری دهند و به او کمک کنند روابط آسیب دیده خود را ترمیم کند. کسی که از خطای او آسیب دیده است هم باید به او کمک کند و کمک کردن او به این است که عذرش را بپذیرد. وقتی خداوند متعال به همه عظمت و حقی که بر گردن بندگان خود دارد در صورت استغفار و اعتذار گناه آنان را می بخشد چرا بندگان در حق یکدیگر سخت گیری کنند؟

این در مورد جایی بود که خطایی شکل گرفته بود و خطاکار نیز اشتباه خود را پذیرفته بود و عذرخواهی کرده بود. اما مواردی نیز وجود دارد که عذری وجود ندارد و یا عذرخواهی شکل نمی گیرد.

گاهی خطای خطاکار این قدر واضح و غیر قابل توجیه است که خود نیز نمی تواند عذری بیاورد. اما در عین حال متوجه اشتباهش شده است. در این موارد عذر او را میتوانیم ما به او تلقین کنیم تا بتواند عزت نفس خود را برای بازگشت شرایط به قبل از اشتباه فراهم آورد.

گاهی نیز فردی خطایی نه در حق ما انجام داده است و باعث شده ذهنیت ما نسبت به او منفی شود. سیلی از سوء ظن ها و احتمالات به ذهنمان هجوم می آورد و کار او را تفسیر و تاویل میکند. در این موارد نیز صاحبان اخلاق خداگونه توصیه میکنند بهترین وجه را برای توجیه کار او پیدا کنیم و ذهن خود را از وسوسه هایی که شیطان ایجاد میکند پاک کنیم. چرا که شیطان بدترین وجه را به ذهن انسان خطور می دهد در حالی که ممکن است این گونه نباشد.

پی نوشت:
1. ابن شعبه حرانى، حسن بن على‏، تحف العقول، مصحح: غفارى، على اكبر، قم، جامعه مدرسین، ص112.

برای مشاهده مطلب در تاپیک اصلی کلیک فرمایید

 

 

موضوع: