روضه در جشن میلاد

image: 
آیا روضه خوانی در مراسم جشن و شادی به ویژه میلاد اهل بیت(علیهم السلام) خصوصا میلاد امام حسین(علیه السلام) کار شایسته ای است؟

آیا روضه خوانی در مراسم جشن و شادی به ویژه میلاد اهل بیت(علیهم السلام) خصوصا میلاد امام حسین(علیه السلام) کار شایسته ای است؟

 

قاعده روایی درباره شادی و نشاط و حزن و اندوه در ارتباط با اهل بیت(علیهم السلام) این است که به هنگام شادی آنان شاد و به هنگام اندوه آنان غمگین باشیم. در فقراتی از یک روایت طولانی می خوانیم:
«إِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى اطَّلَعَ إِلَى الْأَرْضِ فَاخْتَارَنَا وَ اخْتَارَ لَنَا شِيعَةً يَنْصُرُونَنَا وَ يَفْرَحُونَ‏ لِفَرَحِنَا وَ يَحْزَنُونَ لِحُزْنِنَا »؛ خداوند- تبارك و تعالى- توجّهى به زمين نمود. پس ما را برگزيد و براى ما، پيروانى انتخاب نمود كه ما را يارى كنند، با شادى ما، شاد باشند و در غم ما، غمگين باشند.(1)
اما در این که خواندن روضه در مجلس جشن امام حسین(علیه السلام) مجاز باشد و در مراسم جشن سایر ائمه(علیهم السلام) مجاز نباشد به صراحت در هیچ روایتی ذکر نشده است. ضمن این که خواندن روضه در مراسم جشن سالار شهیدان نیز در هیچ جایی توصیه نشده است و به صراحت نسبت به این مساله مطلبی روایی وجود ندارد و اگر گفته می شود که روضه نمک مجلس امام حسین(علیه السلام) است مستندی در روایات ندارد.

تحلیل مطلب:

ـ این که گفته شود چون در میلاد امام حسین(علیه السلام) پیامبر اسلام گریه کرده است و واقعه عاشورا را متذکر شده اند پس ما نیز باید طبق سیره اهل بیت(علیهم السلام) عمل کنیم باید گفت عمل به سیره اهل بیت (علیهم السلام) با ملاحظه سایر جوانب مساله باید باشد. اگر پیامبر اسلام گریه کرده اند برای زمانی است که انسانها باید مسیر را یاد بگیرند و مسلمانان باید بصیر باشند تا در زمره شمر و یزیدیان قرار نگیرند و پیامبر اسلام با گریه خویش به مسلمانان آموزش می دهد و اتمام حجت می کند که به هنگام ندای «هل من ناصر ینصرنی» سالار شهیدان، یاورحسین(علیه السلام) باشند و در زمره دشمنان او قرار نگیرند. نه این که بخواهند بفرمایند چون من گریه می کنم پس شما نیز در جشن میلاد امام حسین (علیه السلام) گریه کنید. ضمن این که گریه پیامبر به معنای عدم سرور ایشان از تولد سالار شهیدان نیست بلکه ضمن خوشحالی از این میلاد رسالت مسلمانان را درباره آینده جامعه اسلام با گریه متذکر می شود.

ـ طبق قاعده ای که درباب شادی و حزن بیان شد شیعیان کسانی دانسته شده اند که در حزن اهل بیت(علیهم السلام) محزون و در شادی آنان شادمانند. بنابراین خلط شادی و غم از نظر روایی، عرفی و عقلی کار درستی به نظر نمی رسد.

ـ در این که مصیبت سالار شهیدان و واقعه کربلا جانگذاز است و هیچ گاه از خاطره انسان نمی رود و هر اندازه آدمی شادمان باشد عظمت این واقعه را نمی تواند فراموش کند تردیدی نیست. اما به این بهانه نمی توان مجالس شادی را به عزا تبدیل نمود زیرا این کار در فرهنگ جامعه امری مذموم و ناپسند به نظر می رسد.

ـ این مساله که شادی و غم اهل بیت(علیهم السلام) به هم گره خورده است و قابل تفکیک نیست، مجوز خلط غم و شادی در جشن میلاد آن بزرگوران نمی شود؛ زیرا مراسم جشن با مراسم روضه متفاوت است و هر یک اقتضائات خاص خویش را دارد. خنده کردن با لباس عزا قبیح است و گریه کردن با لباس جشن و سرور امری ناپسند.

ـ اگر کسی قصد دارد به سلیقه شخصی خود در این باره عمل کند و در جشن اهل بیت نیز به گریه و روضه بپردازد می تواند در تنهایی خویش اینگونه باشد. اما هنگامی که انسان خود را در جامعه می بیند و در میان دیگران قرار می گیرد و قرار بر جشن و شادی است اعمال سلیقه شخصی در اینجا روا نیست.

ـ اگر قرار باشد در جشن اهل بیت(علیهم السلام) نیز محزون باشیم پس به این قسمت از روایت که «شیعیان ما در شادی ما مسرورند» چه زمانی قرار است عمل کنیم. آیا خلط روضه و جشن، تهمت افراطی گری را به ما نسبت نمی دهد.

ـ مشکلی که وجود دارد این است که ما نتوانسته ایم الگوی شادی مناسبی را ترسیم کنیم تا شیعیان با حضور در آن هم مسرور باشند و هم دچار گناه و حرام نشوند. متأسفانه تا سخن از شادی و سرور می شود عده ای تصورهای غلط و مدل های شادمانی حرام را در ذهن تداعی می کنند در حالیکه اگر ما آنگونه که الگو و مدل روضه را برای ایام حزن و عزا ترسیم کرده ایم مدلی برای شادی تدوین می کردیم کمتر با این مشکلات و تناقض ها روبرو می شدیم. لذا اینکه جشن های ما روضه می شود و سبک مداحی های ما به سمت روضه متمایل می شود برای این است که سبک مشخصی برای جشن و شادی اهل بیت(علیهم السلام) طراحی نشده است.

ـ ممکن است گفته شود استفاده از موسیقی برای مجالس اهل بیت(علیهم السلام) مناسب نیست و خوب است با صلوات و مضامین بهتر و مدل مناسب تری مراسم جشن برپا شود؛ بسیار خوب اما آیا می شود مدل مناسب تر را بیان کنید؟ آیا می شود معیارهای دقیقتری برای تفکیک موسیقی حرام از غیر حرام و مناسب با مجالس شادی و نشاط بیان کنید؟ اساسا چه تلاشی در این باره تاکنون صورت گرفته است. کجا چنین کلاس ها و آموزش هایی داده می شود تا مداحان و شاعران و روحانیون و هنرمندان با حضور در آنها مدل مناسب را بیاموزند تا شادی و غم را باهم مخلوط نکنند!

ـ این که هنر برگزاری مراسم جشن را بدون ارتکاب حرام و با مدلی مناسب و جایگزین نداریم ضعفی است که باید برای رفع آن تلاش وافر داشت و از همه کسانی که توانایی لازم برای همکاری و حل این مساله را دارند مدد گرفت.

ـ این مساله مهم در مراسم جشن اهل بیت (علیهم السلام) خلاصه نمی شود. بلکه در مراسم ازدواج و سایر شادی های مردم نیز مطرح است. اگر مدل ازدواج ها غلط و با حرام آغشته است باید از مسئولان محترم و صاحب نظران عرصه هنر پرسید که چه تلاشی برای مدل جایگزین صورت گرفته است. این که دری را به روی مردم ببندیم و باب دیگری را به روی آنان نگشاییم نتیجه ای جز استمرار مدل های حرام نخواهد داشت. لذا به نظر می رسد اگر جشن و شادی چه در مراسم اهل بیت(علیهم السلام) و چه در مراسم های شادی دیگر با مدل های مناسب هر مراسم بدون ارتکاب حرام و موسیقی حرام طراحی شود و هنرمندان و شاعران و روحانیون و مسئولان با همکاری یکدیگر به یک جمع بندی مناسبی برسند قطعا مورد استقبال مردم قرار خواهد گرفت و به طور رسمی می توان آن را برگزار کرد و همه افراد نیز می توانند در آنها حضور یابند.

حاصل اینکه:
تبدیل کردن جشن به عزا و بالعکس کار ناپسندی است. البته این مطلب با اشک شوق منافات ندارد که ممکن است آدمی از سرور و نشاط لبریز شود و اشک بریزد. در نتیجه قاعده اصلی سرور در شادمانی اهل بیت(علیهم السلام) و غم و اندوه به هنگام حزن آنان می باشد که برای برگزاری هریک باید مقدمات و شرایط کافی وجود داشته باشد و اقتضائات هر یک مراعات شود.

پی نوشت:
1. ابن بابويه، محمد بن على، الخصال ، نشر جامعه مدرسین، 1362ش، چاپ اول، قم، ج‏2 ؛ ص635.

برای مشاهده مطلب در تاپیک اصلی کلیک فرمایید

 

 

موضوع: