انتخاب ذکر

image: 
در میان اذکاری که وجود دارد کدام را باید انتخاب نمود؟

در میان اذکاری که وجود دارد کدام را باید انتخاب نمود؟

اجازه بفرمایید چند نکته عرض کنم:

«جهد کن که در همه حال سرِّت با یار بود نه در کوچه و بازار» (1)

الف: معنای ذکر توجه و یاد آوری است که امری است مربوط به قلب انسانی؛ و این الفاظی که بر زبان جاری می کنیم در واقع «ورد» یا «اوراد» هستند و نه ذکر، البته چون این الفاظ، عامل و سببب هستند جهت توجه قلبی، از باب تسمیه اسم مسبب بر سبب به آن الفاظ «ذکر» می گویند.
در واقع چون این نوع الفاظ، سبب می گردد انسان به یاد حضرت حق باشد، به آنها ذکر گفته می شود.

ب: با توجه به این که هدف از ذکر، این است که انسان به یاد حضرت حق باشد، لذا باید حضور قلب و توجه، در بیان اذکار را رعایت نمود. گفتن ذکر بدون حضور قلب، را می توان به نابینایی تشبیه نمود، که در دست خود، مشعلی دارد.

ج: توجه داشته باشید که هدف اصلی در اذکار الهی، این است که انسان خود را در محضر الهی ببیند.
«خوشا آنان که الله یارشان بی * که حمد و قل هوالله کارشان بی
خوشا آنان که دائم در نمازند * بهشت جاودان مأوایشان بی»(2)

مردان الهی افرادی نیستند که فقط در گوشه خانه بنشینند وعبادت کنند بلکه در دل جامعه هستند و مشغول امور روزمره زندگی و کار و تجارت، و در عین حال از یاد خدا غافل نیستند.
به تعبیر قرآن کریم، در وصف اولیاء الهی: «رِجالٌ لا تُلْهيهِمْ تِجارَةٌ وَ لا بَيْعٌ‏ عَنْ ذِكْرِ اللَّه‏»؛ پاك مردانى كه هيچ كسب و تجارت آنان را از ياد خدا نگرداند.(3)
«از برون در میان بازارم * وز درون خلوتی است با یارم»(4)

برای اینکه هر لحظه به یاد خدا باشیم باید بینش توحیدی خود را قوی کنیم چون در بین علم و عمل، آنچه که اصل است و نقش ریشه ای و کلیدی دارد، باورهای ذهنی و علم ماست که علم و آگاهی به رفتار وکردار ما جهت خاصی می دهد لذا حضرت رسول (صلی الله علیه و اله و سلم) فرمودند: «الْعِلْمُ‏ إِمَامُ‏ الْعَمَلِ وَ الْعَمَلُ تَابِعُهُ يُلْهِمُهُ اللَّهُ السُّعَدَاءَ وَ يَحْرِمُهُ الْأَشْقِيَاءَ»؛ دانش پيشوای عمل است و عمل پيروانش خداوند دانش را به نيكبختان الهام می كند و بدبختان را از آن محروم می سازد.(5)

در بینش توحیدی و قرآنی، این گونه نیست که خداوند فقط در آسمان باشد بلکه:
«وَ لِلَّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ واسِعٌ عَليم‏»؛ مشرق و مغرب هر دو ملك خداست، پس به هر طرف روى كنيد به سوى خدا روى آورده‏ ايد، كه خدا (به همه جا) محيط و (به هر چيز) داناست.(6)

بینش توحیدی قرآنی به ما می گوید هیچ جایی خالی از حضور حق تعالی نیست.
«یار نزدیکتر از من به من است * وین عجب تر که من از وی دورم
چه کنم با که توان گفت که دوست * در کنار من و من مهجورم»(7)

همین بینش به ما کمک می کند که ما در میدان عمل، چه در محیط خانه و چه محیط بیرون و یا فضای مجازی بدانیم که در محضر حق تعالی قرار داریم و اگر زمینه گناه فراهم شد، خویشتن داری کردیم و گناه نکردیم یعنی ذاکر الهی بوده ایم.
 
د: اذکار الهی به منزله نسیم بهاری می باشد.
خاصیت نسیم بهاری شکوفا نمودن درختان می باشد، منتها به شرطی که آن درخت، تر باشد، و اگر درختی از درون خشک باشد، لطیف ترین نسیم بهاری هم به آن بوزد، هیچ تاثیری ندارد.
بنابراین، درخت جان انسان، زمانی به واسطه اذکار الهی، شکوفا می گردد که این جان با مراقبه و رعایت بندگی، تر باشد و اگر انسان در رعایت واجبات و ترک گناه مبالاتی نداشته باشد، گفتن ذکر برای او اثری نخواهد داشت و باعث شکوفایی جانش نمی گردد.

ه: اذکار الهی به منزله پاشیدن بذر می باشد.
یک کشاورز برای این که مزرعه او به بار بنشیند، زحمات زیادی می کشد. مانند آب دادن، سم زدن، کود و... و پاشیدن بذر.
همه آن زحمات زمانی مثمر ثمر واقع می شود، که آن بذرهای کشاورز، مغز دار باشد و پوک نباشد. و اگر تمام آن زحمات به نحو احسن کشیده شود، ولیکن بذر پاشیده شده، پوک باشد، نتیجه و محصولی عائد کشاورز نخواهد شد.
بنابراین، اذکار الهی زمانی موثر واقع می شود که جان انسان پوک نباشد. لذا اگر شخصی در رعایت واجبات و ترک گناه هیچ اهتمامی نداشته باشد و جانش پوک شده باشد، گفتن اذکار الهی اثری برای او نخواهد داشت.

بنابراین با توجه به نکات مطرح شده، حال درونی و نشاط خود را ملاحظه بفرمایید و متناسب با حال و نشاطی درونی که دارید به اذکار عامی که در شریعت توصیه شده، مشغول باشید.

پی نوشت ها:
1. حسن زاده آملی، حسن، هزار و یک کلمه، بوستان کتاب، ج1، ص397.
2. بابا طاهر عریان.
3  نور/ 34.
4. اوحدی مراغه ای.
5. ابن بابويه، محمد بن على، الخصال‏، جامعه مدرسين‏، قم‏، 1362 ش‏، ج2، ص523.
6. بقره/ 115
7. سعدی.

 
 
موضوع: