امام صادق(ع) و خلافت

image: 
چرا امام صادق (عليه السلام) برای رسيدن به خلافت از فرصت ها استفاده نكرد؟

چرا امام صادق (عليه السلام) برای رسيدن به خلافت از فرصت ها استفاده نكرد؟

تاریخ نشان داده است؛ همواره رهبر هوشمند کسی بوده است که بر اساس بسترهای موجود در جامعه و شناخت صحیح از اوضاع و رویدادهایی که در حال رخ دادن هستند قدم بر می دارد و بر اساس این شناخت، به هدایت پیروان خویش می پردازد.

در مورد امام صادق (عليه السلام) نیز این قاعده کلی صدق می کند. اگر به اوضاع ناهنجار آن دوره توجه کنیم به خوبی به این مسئله خواهیم رسید. تبلیغات گسترده اموی در کنار زدن اهلبیت (علیهم السلام) مانند سبّ حضرت علی (عليه السلام) بر منابر اموی، شکاف در جامعه و رشد نظام قبیله ای و توجه به عنصر عربیت، ظهور تفکرات جدید میان مسلمانان و دانشمندان آن دوره، ورود تفکرات و فرهنگ های نو از مناطق تازه مسلمان، ظهور فرقه های متعدد و... به خوبی گویای این مطلب هستند.

در چنین جامعه ای و رعایت نکردن هوشمندی در حمایت از یک جریان و یا ایجاد جریانی جدید؛ به راحتی می تواند سبب نابودی رهبر و بسیاری از پیروان او و یا انحراف در دیدگاه های آنان و جذب آن ها به تفکرات گروه مقابل شود.
برای نمونه: بعد از قیام و شهادت زید، بنی هاشم، از علوی و عباسی ـ به جز امام صادق و چند نفر دیگرـ بر بیعت محمدبن عبدالله گردن نهادند. جریان بیعت علویان و عباسیان با نفس زكیه را، ابوالفرج اصفهانی به تفصیل نقل كرده است. بنا به نقل او، از عباسیان داود بن علی، ابراهیم امام، صالح بن علی، منصور و سفاح در این بیعت حاضر بودند. زمانی كه در آن محفل از امام صادق (عليه السلام) سخن به میان آمد، عبدالله بن حسن پدر نفس زكیه گفت: لا نرید جعفراً لئلاّ یفسد علیكم أمركم (حضور جعفر در این جا لزومی ندارد، زیرا او كار شما را خراب می‌ كند). زمانی هم كه امام مخالفت خود را با قیام آن ها اعلام كرد، عبدالله بن حسن این عمل او را حمل بر حسادت كرد.(1)
این رخداد تاریخی زمان امام صادق (عليه السلام) به خوبی بیان کننده وجود چنین واقعیتی های چه در سطح جامعه شناختی و چه در سطح رهبری جریانات اجتماعی می باشد.

همین جریانات زیدی از جمله جریانی که با رهبری نفس زکیه و برادرش همراه بود، بعدها به شدت از سوی عباسیان سرکوب شد. سرکوبی که سبب نابودی رهبران و اکثر یارانشان شد.

پی نوشت ها:
1. مقاتل الطالبیین، صص 41ـ 40؛ سیره و قیام زید بن علی، ص 75 به نقل از الارشاد، صص 277ـ 276؛ العام الوری (ترجمه)، صص 384ـ 383؛ الامام الصادق (علیه السلام)، ص 56 به نقل از الاحتجاج؛ كشف الغمه، ج 2، ص 173ـ 172.

برای مشاهده مطلب در تاپیک اصلی کلیک فرمایید

 

 

موضوع: