ازدواج حضرت خدیجه(س)

image: 
آیا حضرت خدیجه(سلام الله علیها) قبل از ازدواج با حضرت محمد(صلی الله علیه و آله)، ازدواجی داشته اند؟

آیا حضرت خدیجه(سلام الله علیها) قبل از ازدواج با حضرت محمد(صلی الله علیه و آله)، ازدواجی داشته اند؟

يكی از موضوعات اختلافی در تاريخ اسلام و در رابطه با زندگانی حضرت خديجه(سلام الله عليها) اين است كه آيا حضرت خديجه(سلام الله عليها) قبل از ازدواج با رسول خدا(صلی الله علیه و آله) ازدواج كرده بود يا خير؟

عده ‏ای معتقدند حضرت خديجه(سلام الله علیها) پيش از ازدواج با پيامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) دو بار شوهر كرده است. اولين بار با شخصی به نام «عتيق» ازدواج كرد و برای او فرزندی به دنيا آورد. پس از مرگ «عتيق»، با فردی به نام «ابوهاله» ازدواج كرد و برای او نيز فرزند به دنيا آورد. پس از اين ها با پيامبر(صلی الله علیه و آله) ازدواج كرد.(1)

اما اين سخن به اعتقاد برخى از بزرگان شيعه قابل قبول نيست؛ زيرا بخش زيادى از اين قبيل سخنان را طراحان سياست با هدف بالابردن مقام و منزلت عايشه به عنوان تنها زن باكره ای كه پيامبر(صلی الله علیه و آله) با او ازدواج كرده بود و همچنين با هدف زدودن هاله قداست و پاكى از رحم بانویى كه ظرف وجود كوثر قرآن، فاطمه زهرا(سلام الله علیها) است، ساخته‌ اند و لذا دقت در اين موضوع و نقد سخنان موجود در منابع تاريخى و حديثى شك و شبهه را از بين مى برد.

«ابو القاسم اسماعيل بن محمد اصفهانى» از دانشمندان اهل سنت تصريح مى‌ كند كه حضرت خديجه (سلام الله عليها)، باكره بوده است و مي گويد: «حضرت خديجه، زنى باكره، داراى اعتبار و مال بسيارى بود، كاروان تجارى‌ اش را به سوى شام مى‌ فرستاد و كاروان او به اندازه تمام كاروان قريش بود.»(2)

«ابوالقاسم كوفى» از علماى شيعه، در اين باره استدلال جالبى كرده است، وى در كتاب «الإستغاثه» مى‌ نويسد:
مورخان و محدثان شيعه و سنى بر اين مطلب اتفاق دارند كه كسى از بزرگان، اشراف، رؤسا و جوانمردان قريش باقى نماند؛‌ مگر اين كه از حضرت خديجه(سلام الله علیها) خواستگارى كرد و ازدواج با ايشان را آرزو مى‌ كرد؛ اما خديجه كبرى دست رد بر سينه همه آن‌ ها زد؛ ولى وقتى رسول خدا(صلي الله عليه و آله ) با او ازدواج كرد، تمام زنان قريش از او فاصله گرفته و رفت و آمد با وى را ترك كردند و گفتند: تو پيشنهاد سران قريش را رد كردى و تن به همسرى كسى دادى كه فقير است و مال و ثروتى ندارد؟!
با اين حال چگونه اهل ‏فهم مى ‏توانند بپذيرند که حضرت خديجه(سلام الله علیها) با يك اعرابى از قبيله بنى تميم ازدواج كرده باشد؛ اما خواستگارى بزرگان قريش را نپذيرفته باشد؟
آيا صاحبان فكر و انديشه نمى‌ دانند كه اين مطلب از آشكارترين محالات و ناپسند‌ترين گفتارها است، وقتى براى اهل تحقيق اين مطلب ثابت شود، ثابت مى‌ شود كه حضرت خديجه(سلام الله علیها) با كسى غير از رسول خدا(صلى الله عليه و آله) ازدواج نكرده است.(3)

و نيز مى‌ توان اين سؤال را از اهل تحقيق پرسيد كه اگر خديجه(سلام الله علیها) قبل از ازدواج با رسول خدا(صلی الله علیه و آله) با يك نفر اعرابى از قبيله تميم ازدواج كرده بود، آيا موردى براى اين سرزنش‌ ها پس از ازدواج با رسول خدا(صلی الله علیه و آله) باقى مى‌ ماند؟ و آيا ازدواج زنى بيوه و شوهر ديده به اين اندازه براى تمام مردم مكه مهم بود كه بر اساس همين نقل تمام همسران اشراف قريش با وى قطع رابطه كنند؟

مطلب دیگری که در این باره باید به آن دقت کرد اختلاف در اسامی شوهرانی است که برای آن حضرت ذکر شده که در آن چند ابهام وجود دارد که صحت آن را دچار خدشه و تردید می کند:
الف) آیا نام شوهر حضرت خدیجه(سلام الله علیها)، «ابوهاله نباش بن زراره» است یا «زراره بن نباش» یا «هند» یا «مالک»؟ چون در تاریخ اختلاف زیادی در اسامی او وجود دارد، برخی او را «ابو هاله بن زراره بن نباش» دانسته و برخی «ابوهاله نباش بن زراره» دانسته اند و برخی «ابوهاله مالک بن نباش تمیمی» و بعضی «هند» دانسته اند!
ب) آیا ابتدا با «ابوهاله» ازدواج کرد یا با «عتیق»؟! (چون هر دو را گفته اند)و...(4)

در صورت پذيرش عدم ازدواج حضرت خديجه(سلام الله علیها) به شخص ديگري قبل از ازدواج با پيامبر(صلی الله علیه و آله)، اين سوال مطرح مي شود كه اگر حضرت خديجه(سلام الله علیها)، همسرى قبل از رسول خدا (صلي الله عليه و آله) نداشته است، «زينب»،‌ «رقيه» و «ام‌كلثوم»، دختران چه كسى بودند؟ آيا فرزندان رسول خدا (صلي الله عليه و آله) بودند؟

در پاسخ به اين سوال بايد گفت:
طبق نقل مورخين، خديجه(سلام الله علیها) خواهرى بنام «هاله» داشته است كه با مردى مخزومى ازدواج كرده بود و از وى فرزندى همنام مادرش يعنى «هاله» داشت سپس با مردى تميمى به نام «ابوهند» ازدواج كرد كه از وى نيز فرزندى به نام «هند» داشت، اين مرد تميمى همسر ديگرى و از وى دو دختر به نام هاى «رقيه» و «زينب» داشت، مادر اين دو دختر از دنيا رفت و پس از وى پدر دو دختر از دنيا رفت، «هند» فرزند «هاله» به خانواده شوهرش سپرده شد و «هاله» با اين دو دختر كه از همسر ديگر شوهرش بودند به خانه خديجه(سلام الله علیها) آمدند و وى سرپرستى آنان را به عهده گرفت و پس از ازدواج با رسول خدا(صلي الله عليه و آله) اين دو دختر نزد خديجه و رسول خدا(صلوات الله علیهما) بودند و در دامن اين دو تربيت شدند و عنوان ربيبه رسول خدا را گرفتند و بر اساس رسم عرب ربيبه را مانند دختر تلقى مى كردند و به همين جهت آنان را دختران خديجه و رسول خدا مى‌ دانستند.
منابع متعددی «رقيه» و «زينب» را دختران «هاله» خواهر حضرت خديجه(سلام الله علیها) دانسته اند.(5)

بنابراين؛ پذيرش اين سخن كه حضرت خديجه قبل از ازدواج با پيامبر(صلی الله علیه و آله) ازدواج كرده بوده است، مشكل و به شدت دچار شک و ترديد است.

پي نوشت ها:
1. أبو عمر يوسف بن عبد الله بن محمد بن عبد البر (م 463)، الاستيعاب فى معرفة الأصحاب، تحقيق على محمد البجاوى، بيروت، دار الجيل، ط الأولى، 1412/1992، ج ‏4، ص 1817
2.. الأصبهاني، أبو القاسم اسماعيل بن محمد بن الفضل التيمي (متوفاى535هـ)، دلائل النبوة، تحقيق: محمد محمد الحداد، ناشر: دار طيبة - الرياض، الطبعة: الأولى، 1409هـ، ج 1، ص 178
3. الكوفي، أبو القاسم علي بن أحمد بن موسى ابن الإمام الجواد محمد بن علي (متوفاي352هـ)، كتاب الاستغاثة، طبق برنامه مكتبة اهل البيت عليهم السلام.ج 1، ص 70
4. الاستيعاب، ج ‏4، ص 1817
5. براي آگاهي بيشتر ر.ك: سيد جعفر مرتضي عاملي لبناني، الصحيح من سيرة‏النبي، موسسه علمی فرهنگی دار الحديث، سازمان چاپ و نشر،1426 ق/1385 ه.ش، ج 1، ص 121.

برای مشاهده مطلب در تاپیک اصلی کلیک فرمایید

 

 

موضوع: